Przejdź do treści
Ziarno i grzęda zapiski z zagrody · Podlasie · kury od 2020

Grypa ptaków: obowiązki właściciela kilku kur

8 nakazów i 3 zakazy: tyle nakłada na każdego, kto trzyma drób, rozporządzenie z 11 marca 2026 r. Progu liczby kur dla tych obowiązków nie ma. Stan prawny na 1.10.2026.

Zapisała
Bożena Radecka
Data
Rubryka
Formalności
Otwarte drzwi małego kurnika, w środku na ściółce karmidło i poidło, przed kurnikiem wybieg przykryty siatką

Ptasia grypa 2026 przy 6 kurach to 5 stałych pozycji: zgłoszenie miejsca powiatowemu lekarzowi weterynarii, karmienie i pojenie pod dachem, pasza i ściółka poza zasięgiem dzikich ptaków i gryzoni, gniazda w kurniku, codzienny przegląd z zapisem. Pełna lista jest dłuższa i podaję ją niżej. W § 3 ust. 1 nie ma progu liczby sztuk, więc 6 kur liczy się tam tak samo jak 600.

Stan prawny sprawdzałam na 1.10.2026. Rozporządzenie jest nowe, z 11 marca 2026 r. Weszło w życie 18 marca 2026 r. Stare rozporządzenia z 2022 r. i 2007 r. już nie obowiązują. Dowiedziałam się o tym w ISAP, szukając starego rozporządzenia o grypie ptaków. Przy nim stoi, że zostało uznane za uchylone.

Mam 6 kur. Jaja zostają na własny stół. Nic nie sprzedaję. Dlatego rozdzielam 2 pozycje: obowiązki stałe i obowiązki przy sprzedaży albo przemieszczaniu jaj oraz ptaków.

6 kur: dlaczego przepis mnie obejmuje

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 mówi w art. 4 pkt 9, że drób to ptaki utrzymywane między innymi do produkcji jaj spożywczych.

Art. 4 pkt 27 mówi, że zakład to każde miejsce, w którym utrzymywane są zwierzęta. Wyjątek dotyczy gospodarstw domowych, w których utrzymuje się zwierzęta domowe. Załącznik I część B zalicza do zwierząt domowych ptaki inne niż między innymi kury domowe.

Z tego wychodzi: kurnik z 6 kurami jest zakładem.

Rozporządzenie MRiRW z 11 marca 2026 r. dotyczy zakładów, w których jest utrzymywany drób. Progu liczby sztuk w § 3 ust. 1 nie ma. Próg 350 sztuk pojawia się dopiero przy planie bioasekuracji z § 3 ust. 4.

Nie jestem prawniczką ani lekarzem weterynarii. Tak czytam przepis. Wątpliwość rozstrzyga powiatowy lekarz weterynarii.

Stałe obowiązki: 3 zakazy i 8 nakazów z § 3

Rozporządzenie z 11 marca 2026 r. łączy sprawy grypy ptaków i rzekomego pomoru drobiu. W tym samym paragrafie jest zakaz wprowadzania do zakładu i wyprowadzania z niego kur niezaszczepionych przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu. To § 3 ust. 1 pkt 1 lit. c.

§ 4 ust. 3 zakazuje sprzedaży detalicznej kur niosek niezaszczepionych przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu przed ukończeniem 16. tygodnia życia. Dla mnie to pozycja przy kupnie kur.

Rozporządzenie MRiRW z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 335), § 3 ust. 1. Kolumna „u mnie” to mój sposób wykonania, nie brzmienie przepisu.
Przepis Co nakazuje albo zakazuje U mnie przy 6 kurach
pkt 1 lit. a Zakaz pojenia wodą ze zbiorników, także z wód powierzchniowych, do których mają dostęp dzikie ptaki. Poidło stoi w kurniku.
pkt 1 lit. b Zakaz wnoszenia i wwożenia zwłok dzikich ptaków lub tusz ptaków łownych na teren zakładu. Nie wnoszę.
pkt 1 lit. c Zakaz wprowadzania i wyprowadzania kur lub indyków niezaszczepionych przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu. Sprawdzam to przy kupnie kur.
pkt 2 lit. a Utrzymywanie drobiu bez dostępu do zbiorników wodnych, do których mają dostęp dzikie ptaki. Oczka wodnego nie mam.
pkt 2 lit. b Zgłaszanie powiatowemu lekarzowi weterynarii miejsc utrzymywania drobiu lub innych ptaków, z wyłączeniem ptaków utrzymywanych stale w pomieszczeniach mieszkalnych. Zgłoszenie do powiatowego lekarza weterynarii.
pkt 2 lit. c Utrzymywanie drobiu w izolacji od dzikich ptaków, z wyłączeniem kaczek, gęsi, ptaków bezgrzebieniowych, kurcząt ras wolnorosnących i kur utrzymywanych w systemie wolnowybiegowym. Siatka nad wybiegiem.
pkt 2 lit. d Przechowywanie paszy i ściółki tak, żeby nie miały z nimi kontaktu gryzonie, zwierzęta domowe i dzikie, zwłaszcza dzikie ptaki, ani ich odchody. Pasza jest w skrzyni, słoma pod dachem.
pkt 2 lit. e Karmienie i pojenie w zamkniętym pomieszczeniu lub w osłoniętym miejscu, tak żeby do paszy i wody nie miały dostępu gryzonie, zwierzęta domowe i dzikie, zwłaszcza dzikie ptaki. Karmidło i poidło stoją w kurniku.
pkt 2 lit. f Umieszczanie gniazd dla drobiu wewnątrz budynków. Gniazda są w kurniku.
pkt 2 lit. g Osoby po polowaniu na ptaki łowne przez 48 godzin nie wykonują czynności przy drobiu. Marek nie poluje.
pkt 2 lit. h Codzienny przegląd drobiu i dokumentacja tego, o czym mowa w § 3 ust. 6. Zapisuję datę, liczbę kur, liczbę jaj i uwagi.

O poidle pod dachem pisałam w zapisku o kurniku zimą. Siatkę nad wybiegiem opisałam przy jastrzębiu i kunie.

Zgłoszenie miejsca i rejestracja zakładu: 2 różne sprawy

§ 3 ust. 1 pkt 2 lit. b nakazuje zgłaszanie powiatowemu lekarzowi weterynarii miejsc, w których są utrzymywane drób lub inne ptaki. Wyjątek dotyczy ptaków stale utrzymywanych w pomieszczeniach mieszkalnych. Kury w kurniku pod ten wyjątek nie wchodzą.

Rozporządzenie nie podaje formy zgłoszenia. Nie podaje też terminu. Pytanie idzie do powiatowego inspektoratu weterynarii. O formalnościach przy samym budynku jest zapisek o kurniku w ogrodzie.

Jest jeszcze rejestracja zakładu. Art. 84 ust. 1 rozporządzenia 2016/429 każe prowadzącemu zakład powiadomić właściwy organ przed rozpoczęciem działalności. Dane obejmują nazwisko i adres, położenie zakładu, gatunki i liczbę zwierząt oraz rodzaj zakładu.

§ 1 rozporządzenia MRiRW z 5 marca 2026 r. zwalnia z rejestracji zakłady, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/1345. Warunki są 4 i muszą być spełnione łącznie:

  • nie utrzymuje się w nich zwierząt kopytnych,
  • nie utrzymuje się w celach hodowlanych psów, kotów ani fretek,
  • nie ma przemieszczania zwierząt ani produktów pochodzenia zwierzęcego do lub z innego państwa,
  • utrzymywane zwierzęta i produkty pochodzenia zwierzęcego nie są przeznaczone do przemieszczenia poza zakład.

Tak to czytam: 6 kur, których jaja zostają w domu, może korzystać ze zwolnienia z rejestracji zakładu. Kto oddaje albo sprzedaje jaja lub kury poza swoje podwórko, nie spełnia kryterium czwartego.

To zwolnienie nie znosi zgłoszenia miejsca do powiatowego lekarza weterynarii. To osobny nakaz.

Do rejestracji zakładu dochodzi numer w ARiMR. Według art. 15 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt wniosek o numer zakładu drobiu składa się do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie 14 dni od dnia rejestracji zakładu u powiatowego lekarza weterynarii, nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego ptaka. Numer w ARiMR idzie za rejestracją zakładu.

Zakaz wypuszczania kur: w rozporządzeniu go nie ma

Nie ma w tych źródłach stałego, ogólnokrajowego zakazu wypuszczania kur. Jest nakaz izolacji od dzikich ptaków z § 3 ust. 1 pkt 2 lit. c. Są też wyłączenia zapisane w tym samym przepisie.

Jest możliwość wprowadzenia ostrzejszych środków na konkretnym obszarze. Ustawa o zdrowiu zwierząt w art. 27 pozwala powiatowemu lekarzowi weterynarii wydać rozporządzenie jako akt prawa miejscowego. Może ono określić obszar, oznakowanie, zakazy targów oraz sposób utrzymywania, karmienia i pojenia zwierząt. Gdy obszar przekracza 1 powiat, działa wojewoda na podstawie art. 28 ust. 3.

Czy w mojej gminie obowiązuje taki nakaz, sprawdzam na stronie GIW z mapą HPAI i w rozporządzeniach powiatowego lekarza weterynarii. 1.10.2026 najnowszym aktem na stronie z mapą była decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2026/2187 z 24 września 2026 r. Listy ognisk są tam osobno dla drobiu, ptaków utrzymywanych w niewoli i ptaków dzikich.

Rozporządzenie z 11 marca 2026 r. nie definiuje „systemu wolnowybiegowego”. Czy 6 kur z wybiegiem przy domu korzysta z wyłączenia z nakazu izolacji, tego z samego przepisu nie da się wyczytać.

Nie jestem prawniczką ani lekarzem weterynarii. Tak czytam przepis. Wątpliwość rozstrzyga powiatowy lekarz weterynarii.

Obszar zapowietrzony: 3 km i 21 dni plus 9 dni

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/687 mówi, że po ognisku choroby kategorii A właściwy organ ustanawia obszar objęty ograniczeniami. Składa się on z obszaru zapowietrzonego i obszaru zagrożonego.

Potocznie ludzie mówią „strefa zapowietrzona”. W akcie jest obszar zapowietrzony.

Załącznik V podaje minimum dla wysoce zjadliwej grypy ptaków: 3 km dla obszaru zapowietrzonego i 10 km dla obszaru zagrożonego, liczone od zakładu z ogniskiem. Organ może wyznaczyć granice szerzej.

Wzór na powierzchnię koła: P = π × r².

Dla 3 km wychodzi 28,3 km². Dla 10 km wychodzi 314,2 km². Sam pierścień między 3 km i 10 km ma 285,9 km², bo 314,2 − 28,3 = 285,9 km².

Rozporządzenie delegowane (UE) 2020/687, załączniki V, X i XI. Powierzchnie: obliczenia własne.
Obszar Promień minimalny Powierzchnia Minimalny czas środków
Zapowietrzony 3 km 28,3 km² 21 dni i 9 dni dodatkowych
Zagrożony 10 km 285,9 km² (pierścień) 30 dni

Dni nie liczy się od wykrycia ogniska. Dla obszaru zapowietrzonego załącznik X mówi o co najmniej 21 dniach od zakończenia wstępnego oczyszczania i dezynfekcji w zakładzie z ogniskiem. Potem przez dodatkowe 9 dni obowiązują tam środki jak dla obszaru zagrożonego. Razem co najmniej 30 dni. Obszar zagrożony ma co najmniej 30 dni.

Na obszarze zapowietrzonym art. 25 rozporządzenia 2020/687 przewiduje trzymanie zwierząt oddzielnie od zwierząt dzikich. Jest też dodatkowy nadzór i niezwłoczne zgłaszanie właściwemu organowi wzrostu upadkowości lub znacznego spadku produkcyjności. Dochodzą środki dezynfekujące przy wejściach i wyjściach z zakładu oraz ewidencja wszystkich osób odwiedzających zakład. Art. 40 rozciąga te środki na obszar zagrożony.

Art. 26 mówi o co najmniej jednej wizycie urzędowego lekarza weterynarii w każdym zakładzie na obszarze zapowietrzonym. Art. 27 ust. 1 wprowadza zakaz przemieszczeń zwierząt i produktów z nich w obrębie obszaru zapowietrzonego, z niego i do niego, według tabeli w załączniku VI. Na takim obszarze przed wyniesieniem jaj poza podwórko zapytałabym w inspektoracie.

Sprzedaż jaj: 12 dodatkowych punktów

§ 3 ust. 3 rozporządzenia z 11 marca 2026 r. dotyczy zakładów, które przemieszczają drób albo jaja do innych zakładów lub oferują je bezpośrednio do sprzedaży. Jest tam 12 punktów.

Przykłady z tego ustępu:

  • pkt 1 lit. a: maty dezynfekcyjne przed wejściami do budynków z drobiem,
  • pkt 2 lit. a: odzież i obuwie ochronne używane tylko w danym budynku,
  • pkt 2 lit. c: mycie i odkażanie rąk,
  • pkt 4: dokumentacja środków odkażających, padnięć i liczby zwłok przekazanych do unieszkodliwienia,
  • pkt 6: rejestr wejść osób,
  • pkt 7: kontener albo wydzielone pomieszczenie na zwłoki padłego drobiu,
  • pkt 9: zapas środków odkażających na co najmniej 7 dni.

Ja jaj nie sprzedaję. Nie oddaję ich do innych zakładów. Dlatego tego ustępu do swojego kurnika nie doliczam.

Plan bioasekuracji z § 3 ust. 4 pojawia się dopiero powyżej 350 sztuk drobiu średniorocznie.

Codzienny zapis: 2 liczby z § 3 ust. 6

§ 3 ust. 1 pkt 2 lit. h każe robić codzienny przegląd drobiu i prowadzić dokumentację zawierającą informacje z § 3 ust. 6. Rozporządzenie wymienia w § 3 ust. 6, kiedy trzeba zawiadomić inspekcję. Listy nie przepisuję, jest w akcie.

Podam tylko 2 pozycje, które są liczeniem, nie oceną stanu ptaka: zwiększona śmiertelność z pkt 1 i nagły spadek nieśności z pkt 7. Reszty nie opisuję.

Posiadacz drobiu ma niezwłocznie zawiadomić organ Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższy zakład leczniczy dla zwierząt. Tyle mówi przepis.

Przy podejrzeniu choroby art. 10 ust. 4 ustawy o zdrowiu zwierząt odsyła do art. 5 rozporządzenia 2020/687. Do czasu wykluczenia choroby utrzymujący zwierzęta stosuje wskazane tam środki. Wśród nich są izolacja zwierząt, zaprzestanie wszelkiego przemieszczania zwierząt z zakładu i do zakładu oraz przestrzeganie instrukcji właściwego organu.

Co z padłą kurą? Zwiększona śmiertelność jest powodem do niezwłocznego zawiadomienia. Kontener albo wydzielone pomieszczenie na zwłoki padłego drobiu z § 3 ust. 3 pkt 7 dotyczy zakładów sprzedających albo przemieszczających drób lub jaja. Jak ma postąpić ktoś z 6 kurami i jajami wyłącznie dla domu, tego rozporządzenie nie mówi. Pytanie do powiatowego lekarza weterynarii.

Zeszyt w kratkę mam odruchowo: data, liczba kur, liczba jaj, uwagi. Księgowej tego akurat nie trzeba tłumaczyć.

Zalecenia GIW: to nie są przepisy

Strona GIW „Zasady ochrony drobiu przed grypą ptaków” podaje zalecenia dla chowu przyzagrodowego. To nie są przepisy z rozporządzenia.

GIW zaleca:

  • karmienie i pojenie drobiu w pomieszczeniach zamkniętych, do których nie mają dostępu ptaki dzikie,
  • przetrzymywanie drobiu na ogrodzonej przestrzeni, pod warunkiem uniemożliwienia kontaktów z dzikim ptactwem,
  • odizolowanie od innego drobiu, kaczek i gęsi,
  • przechowywanie paszy, w tym zielonki, w pomieszczeniach zamkniętych lub pod szczelnym przykryciem,
  • unikanie pojenia ptaków i czyszczenia kurników wodą pochodzącą spoza gospodarstwa, głównie ze zbiorników wodnych i rzek,
  • po każdym kontakcie z drobiem lub ptakami dzikimi umycie rąk wodą z mydłem,
  • używanie odzieży ochronnej oraz obuwia ochronnego przy obsłudze drobiu.

Dodatkowe zalecenia Głównego Lekarza Weterynarii:

  • nie dokarmiać dzikiego ptactwa na terenie gospodarstwa i usunąć karmniki,
  • nie tworzyć sztucznych zbiorników wodnych, na przykład oczek wodnych,
  • istniejące zbiorniki zabezpieczyć przed dzikim ptactwem,
  • słomę na ściółkę zabezpieczyć przed dostępem dzikiego ptactwa,
  • jak najczęściej usuwać opadłe owoce spod drzew owocowych.

Karmnik dla sikorek zdjęłam z jabłonki przy wybiegu. O paszy pod przykryciem pisałam też w zapisku o tym, czy kury mogą jeść chleb.

Na stronie GIW jest zdanie Głównego Lekarza Weterynarii, że nie istnieje zagrożenie zakażenia się konsumentów grypą ptaków przez spożywanie mięsa drobiowego i jego przetworów. O jajach ta informacja nie mówi. Nie oceniam jaj. Od tego jest inspekcja.

Kara: 0,1–8 przeciętnego wynagrodzenia

Ustawa o zdrowiu zwierząt w art. 98 ust. 1 pkt 13 przewiduje karę pieniężną za niestosowanie się do środków wprowadzonych na podstawie art. 29 pkt 2. Chodzi między innymi o rozporządzenie z 11 marca 2026 r. Ten sam punkt obejmuje akty powiatowego lekarza weterynarii i wojewody. Zakres kary: 0,1–8 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający.

Za niedokonanie powiadomienia o podejrzeniu choroby art. 98 ust. 1 pkt 8 przewiduje 0,3–6 tego wynagrodzenia.

Kary nakłada powiatowy lekarz weterynarii decyzją. Przy ponownym takim samym czynie w ciągu 2 lat kara rośnie o 25% poprzednio wymierzonej. Art. 101 każe brać pod uwagę między innymi rodzaj i zakres naruszenia, rodzaj i rozmiar działalności oraz stopień zagrożenia dla zdrowia zwierząt.

Ustawa nie wskazuje, które ogłoszenie GUS o wynagrodzeniu za 2025 r. organ ma przyjąć. Policzyłam oba warianty.

Wzór: kara = mnożnik × przeciętne wynagrodzenie.

Przy 8903,56 zł: 0,1 × 8903,56 = 890,36 zł, a 8 × 8903,56 = 71 228,48 zł.

Przy 7770,04 zł: 0,1 × 7770,04 = 777,00 zł, a 8 × 7770,04 = 62 160,32 zł.

Dolna granica wychodzi więc 777–890 zł, zależnie od liczby GUS przyjętej przez organ.

Kwotę ustala powiatowy lekarz weterynarii.

Źródła

  1. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania chorób u drobiu (Dz.U. 2026 poz. 335) — § 3 ust. 1, 3, 4 i 6, § 4 ust. 3. ISAP
  2. Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz.U. 2025 poz. 1795) — art. 10, art. 27–29, art. 98 ust. 1 pkt 8 i 13, art. 100, art. 101. ISAP
  3. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/687 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do przepisów dotyczących zapobiegania niektórym chorobom umieszczonym w wykazie oraz ich zwalczania, tekst skonsolidowany z 3.05.2023 — art. 5, art. 21, art. 25–27, art. 39, art. 40, załączniki V, X i XI. EUR-Lex
  4. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”), tekst skonsolidowany z 21.04.2021 — art. 4 pkt 9 i 27, art. 84, art. 85, załącznik I. EUR-Lex
  5. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 marca 2026 r. w sprawie określenia niektórych kategorii zakładów i niektórych zakładów akwakultury, które są zwolnione z obowiązku rejestracji, oraz zwolnienia z obowiązku wystąpienia z wnioskiem o zatwierdzenie (Dz.U. 2026 poz. 292) — § 1; oraz rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/1345 z dnia 1 sierpnia 2022 r. — art. 3 ust. 1. ISAP
  6. Ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 591 — art. 15. ISAP
  7. Główny Inspektorat Weterynarii, „Zasady ochrony drobiu przed grypą ptaków” — zalecenia dla chowu przyzagrodowego i dodatkowe zalecenia Głównego Lekarza Weterynarii. wetgiw.gov.pl
  8. Główny Inspektorat Weterynarii, „HPAI w Polsce – mapa, obszary objęte ograniczeniami, ogniska” oraz „Przepisy prawne dotyczące grypy ptaków”, stan na 1.10.2026. wetgiw.gov.pl
  9. Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2026 r. (M.P. 2026 poz. 192) i obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 19 lutego 2026 r. (M.P. 2026 poz. 232) — przeciętne wynagrodzenie w 2025 r. ISAP

Powierzchnie obszarów, sumę dni i widełki kary policzyłam sama. Kara jest w 2 wariantach, bo ustawa nie wskazuje, którą liczbę GUS się stosuje. Stan prawny: 1.10.2026.