Kurnik zimą: czy dogrzewać, jak zapobiec zamarzaniu poidła
Nie dogrzewam kurnika. Dogrzewam poidło. U nas na Podlasiu bywa −25°C, a kurze bardziej od mrozu szkodzi wilgoć, którą sama oddaje: około 200 g wody na dobę. Sześć kur to ponad litr wody dziennie, który musi z kurnika wyjść.
- Zapisała
- Bożena Radecka
- Data
- Poprawione
- Rubryka
- Sezon
Pierwszej zimy powiesiłam w kurniku promiennik na podczerwień za 90 zł. Włączałam go, kiedy termometr pokazywał poniżej zera. Wydawało mi się to oczywiste: jest mróz, kury są małe, trzeba grzać.
Po miesiącu go zdjęłam. Decyzja była dobra, powód niewłaściwy: bałam się pożaru. Właściwy powód poznałam dopiero, kiedy pierwszy kurnik zaczął gnić od środka.
Kura nie marznie od mrozu, marznie od wilgoci
Kura ma puchowe podpierzenie i temperaturę ciała około 41°C. Chowa dziób pod skrzydło, siada na palcach, przykrywa je piersią i śpi. Przy −20°C w suchym, wentylowanym kurniku nic jej nie jest.
Problem zaczyna się, kiedy powietrze w kurniku jest wilgotne. Pióro wtedy przestaje izolować, bo między piórami nie siedzi suche powietrze, tylko woda. Mokra kura przy −20°C to kłopot, a wilgotny kurnik robi z suchej kury mokrą w ciągu jednej nocy.
Wilgoć bierze się z kur: oddychają, piją, wypróżniają się. Odchody kury to w większości woda. Dwadzieścia kur w zamkniętej skrzyni to parownik.
Wejdź do kurnika o siódmej rano, w mroźny dzień, zanim otworzysz cokolwiek. Jeśli na wewnętrznej stronie dachu jest szron, a na deskach mokre plamy — wentylacja jest za mała. Nie temperatura. Wentylacja. U mnie w pierwszym kurniku szron był co rano i uważałam, że to normalne, bo przecież mróz.
Więc czy dogrzewać
Nie. Są trzy wyjątki, których u siebie nie mam.
Powody mam takie:
- Pożar. Promiennik wisi nad ściółką z suchych wiórów, w skrzyni ze sklejki, w budynku, do którego nikt nie zagląda w nocy. Gorszej kombinacji nie znam.
- Uzależnienie. Kura, która całą zimę siedzi w +10°C, nie wytwarza sobie zimowego upierzenia. Kiedy w styczniu wysiądzie prąd na dwanaście godzin, a u nas wysiada, dostaje z +10 na −20 w jedną noc. To jest szok, którego nie dostałaby, gdyby przez cały grudzień mieszkała w −5.
- Prąd. Promiennik 150 W, świecący 14 godzin na dobę przez sto dni, to 210 kWh. Przy złotówce za kilowatogodzinę wychodzi 210 zł. Za nic.
Zawahałabym się przy kurczakach, kurach po urazie i ptakach wyraźnie osłabionych. Wtedy pytanie idzie do lekarza weterynarii, nie do promiennika z marketu.
Wentylacja przy mrozie: nie zamykaj wszystkiego
Przy dużym mrozie odruch każe pozatykać wszystkie otwory. Właśnie tego robić nie wolno.
Zimą u siebie robię tak:
- Wylot pod kalenicą zostaje otwarty. Przy −20°C przymykam zasuwę do połowy, ale nigdy do zera.
- Wlot dolny zostaje otwarty, choć przy silnym wietrze zasłaniam go deską od nawietrznej.
- Sprawdzam szron. Jeśli jest, otwieram szerzej, choćby mi się to nie podobało.
Suchy kurnik przy −20°C jest bezpieczniejszy niż wilgotny przy −5°C. Rachunek prosty: kura oddaje do powietrza kurnika około 200 g wody na dobę, razem z tym, co paruje ze ściółki i odchodów. Tyle wychodzi z równań raportu CIGR dla kur na ściółce. Sześć kur to 1,2 kg wody dziennie, dwadzieścia trzy to 4,6 kg. Zimne powietrze mieści bardzo mało pary, więc jeśli otwory są zatkane, ta woda nie wychodzi, tylko osiada na deskach.
Szczegóły wentylacji, razem z wymiarami otworów, rozpisałam w zapisku o metrażu kurnika.
Ściółka zimą
Trzymam 12–15 cm suchych wiórów i co tydzień przegarniam je widłami. Dosypuję garść świeżych, jeśli gdzieś się zbiło. Wszystko wymieniam dwa razy w sezonie: w listopadzie i w lutym.
Kłopot najczęściej zaczyna się od wilgotnej ściółki pod grzędą. Dlatego mam pod grzędą deskę, którą zgarniam szpachelką co dwa, trzy dni. Trzy minuty roboty. Ściółka pod deską zostaje sucha przez cały sezon. To jedyny powód, dla którego mogę sobie pozwolić na wymianę tylko dwa razy w zimie.
Poidło, czyli prawdziwy problem zimy
Kurnik przetrwa. Kury przetrwają. Woda zamarza.
Wytyczne hodowlane Hy-Line podają, że nioska pije 157–228 ml wody dziennie przy 21–27°C. Zimą je więcej paszy, więc wody nie potrzebuje mniej. Kura bez wody szybko przestaje się nieść, a kura, która nie pije dłużej, ma problem poważniejszy niż nieśność.
Woda ma być płynna przez cały dzień, nie przez godzinę rano.
Co u siebie stosuję
Podgrzewana podstawka pod poidło. Płaska tarcza z grzałką kosztowała 150 zł, ma moc 80 W, termostat i włącza się sama poniżej mniej więcej 3°C. Poidło stoi na niej i nie zamarza.
Rachunek prądu, bo ktoś zapyta. Przyjmuję 80 W, dziesięć godzin pracy na dobę, bo termostat wyłącza ją w cieplejsze godziny, i sto dni mrozu w sezonie. 80 W × 10 h × 100 dni = 80 kWh, czyli około 80 zł za zimę przy złotówce za kilowatogodzinę. Traktuję to jako koszt stały i przestaję o tym myśleć.
Drugie poidło w domu, w sieni. Zapasowe, pełne, ciepłe. Kiedy wysiądzie prąd, mam czym zastąpić.
Bez prądu w kurniku
Da się. Kosztuje czas.
- Dwie gumowe miski na zmianę. Guma, nie plastik i nie metal. Lód wybija się z gumowej miski jednym uderzeniem o próg. Z plastiku nie wybijesz, plastik pęknie na mrozie. Metal przymarza do dzioba i tego nikt nie chce oglądać. Dwie miski, wymieniane rano i po południu. Koszt: 50 zł i dwa wyjścia dziennie.
- Wiadro w skrzyni obłożonej słomą. Słoma tylko spowalnia oddawanie ciepła i niczego nie grzeje. Opóźnia zamarzanie o kilka godzin, a im mocniejszy mróz, tym mniej to daje. Na lekki przymrozek wystarczy, na styczeń nie.
- Kabel grzewczy samoregulujący, ten do rur wodociągowych, owinięty wokół wiadra. 10 W na metr, więc prądu zjada mało. Metr kabla włączony całą dobę przez sto dni to 10 W × 24 h × 100 = 24 kWh, czyli około 25 zł za sezon. Trzeba go osłonić, bo kury dziobią wszystko, co wystaje, a to jest kabel pod napięciem.
Soli, gliceryny ani octu. Widziałam takie rady i nie wiem, skąd się biorą. To jest jedyna woda, jaką kura ma przez cały dzień, i ona nie ma wyboru, żeby jej nie pić.
Zwykłej żarówki nad poidłem też nie polecam. Grzeje słabo, świeci mocno przez całą noc i wisi nad ściółką. Miałam. Zdjęłam.
Ile zimą zjadają
Zużycie paszy rośnie, bo kura grzeje się metabolizmem, a to trzeba czymś zasilić. Wytyczne Hy-Line podają regułę: na każde pół stopnia poniżej 22°C kura potrzebuje około 2 kcal więcej na dobę. Przeliczyłam to na gramy mieszanki o energii 2800 kcal/kg, dla stada 23 kur.
| Temperatura w kurniku | Na kurę / dzień | Stado / miesiąc |
|---|---|---|
| 22°C | 111 g | 77 kg |
| 15°C | 121 g | 83 kg |
| 10°C | 128 g | 88 kg |
| 5°C | 135 g | 93 kg |
Między 22 a 5°C wychodzi wzrost o 22%. Przy cenie paszy 2,10 zł/kg, worek 25 kg, orientacyjnie zima 2025/26, różnica na całe stado to 16,6 kg i niecałe 35 zł miesięcznie. Poniżej 5°C tabeli nie przedłużam, bo reguła z wytycznych jest pisana dla ciepłych kurników i nikt jej nie sprawdzał na mrozie. Kierunek jest jednak pewny: im zimniej, tym więcej. Kwota nie zmienia rachunku domowego, ale lepiej ją znać przed trzecim workiem.
Zimowy rachunek
| Pozycja | Koszt |
|---|---|
| Podgrzewana podstawka (zakup jednorazowy, drugi sezon) | 150 zł |
| Prąd na podstawkę, sezon | 80 zł |
| Doświetlanie LED 6 W, sezon | 5 zł |
| Wióry na ściółkę, dwie wymiany | 120 zł |
| Dogrzewanie kurnika | 0 zł |
| Razem, pierwszy sezon | 355 zł |
Ostatni wiersz tabeli jest tym, o czym jest cały ten zapisek.
Źródła
- Instytut Zootechniki — Państwowy Instytut Badawczy: warunki utrzymania drobiu, mikroklimat pomieszczeń inwentarskich. izoo.krakow.pl
- Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. 2010 nr 56 poz. 344) — wymagania dotyczące pomieszczeń, wentylacji i dostępu do wody. ISAP
- Główny Inspektorat Weterynarii — zalecenia dla utrzymujących drób. wetgiw.gov.pl
- Hy-Line Brown Commercial Layers — Management Guide, listopad 2018: pobranie wody 157–228 ml dziennie przy 21–27°C, zapotrzebowanie 300–330 kcal na ptaka dziennie i korekta 2 kcal na 0,5°C względem 22°C. hyline.co.uk (PDF)
- S. Pedersen, K. Sällvik (red.), „Climatization of Animal Houses. Heat and moisture production at animal and house levels”, 4th Report of CIGR Working Group, 2002 — ciepło i wilgoć od kur na ściółce na poziomie budynku. cigr.org (PDF)
Wodę od kury, zużycie paszy w funkcji temperatury i koszty prądu policzyłam sama, z założeniami podanymi w tekście (100 dni mrozu, 1 zł za kWh, pasza 2800 kcal/kg). Ceny sprzętu i wiórów są orientacyjne, z zimy 2025/26.