Przejdź do treści
Ziarno i grzęda zapiski z zagrody · Podlasie · kury od 2020

Dlaczego kury przestały się nieść jesienią — pierzenie krok po kroku

Jesienią nieśność siada z dwóch powodów naraz. Kury się pierzą, a dzień skraca się od 12,3 godziny pod koniec września do 7,5 godziny w grudniu. To nie choroba. Poniżej, jak te przyczyny od siebie odróżnić i ile trwa pierzenie.

Zapisała
Bożena Radecka
Data
Rubryka
Sezon
Drewniane gniazdo w kurniku wyłożone słomą, w środku dwa brązowe jaja

Pierwszej jesieni zdenerwowałam się nie na żarty. Kury, które przez całe lato niosły się prawie codziennie, w połowie października przestały. Na trawie leżały pióra. Wyglądało to jak katastrofa.

Nie było to nic groźnego. Kury się pierzyły, a o pierzeniu nie wiedziałam wtedy prawie nic. Ten zapisek jest tym, co powinnam była przeczytać tamtego października.

Cztery powody naraz, nie jeden

Jesienny spadek nieśności zwykle ma więcej niż jedno źródło i te przyczyny nakładają się na siebie. Rozdzielam je, bo każda działa inaczej.

Jak odróżnić przyczyny spadku nieśności jesienią.
PrzyczynaPo czym poznaszCzas trwania
PierzeniePióra w ściółce i na wybiegu, gołe miejsca na szyi i grzbiecie, kura chudsza i markotna2–3 miesiące, u kur pierzących się wolno 4–6
Krótszy dzieńNieśność spada stopniowo, bez piór, u całego stada naraz, od październikaDo przesilenia i dalej, aż dzień urośnie
WiekSpada z roku na rok, u konkretnych sztuk, nie u całego stadaNa stałe
Coś jest nie takKura apatyczna, nie je, nie pije, siedzi nastroszona — a piór nie gubiTo pytanie do lekarza weterynarii

Ostatni wiersz jest krótki i taki zostaje. Nie diagnozuję kur i nie będę robiła tego na blogu. Wiem tylko, kiedy przestać zgadywać i wziąć telefon.

Co się właściwie dzieje przy pierzeniu

Kura raz w roku wymienia całe upierzenie, zwykle jesienią, kiedy dzień się skraca. Pióro to prawie samo białko: keratyna. Żeby zbudować nowe upierzenie, organizm musi przerzucić białko z produkcji jaja na produkcję pióra. Dwóch robót naraz kura nie robi.

Stąd przerwa. To nie choroba ani lenistwo i nie da się jej pominąć.

Kolejność jest przewidywalna: głowa i szyja, potem tułów, potem skrzydła, na końcu ogon. Goła szyja oznacza początek, a lecące lotki ze skrzydeł oznaczają połowę.

Lotki mówią, ile jeszcze

To jest najbardziej użyteczna rzecz, jakiej się nauczyłam. Pochodzi z materiałów uczelnianych dla hodowców, nie z forów.

Rozłóż skrzydło. Lotki pierwszorzędowe to te długie, od zgięcia skrzydła ku końcowi. Zwykle jest ich dziesięć na każdym skrzydle. Od drugorzędowych oddziela je jedno krótkie pióro. Kura zrzuca je po kolei: zaczyna od tej najbliżej krótkiego pióra i idzie ku końcowi skrzydła.

  • Kura, która zrzuca lotki pojedynczo, pierzy się wolno. Według materiałów Mississippi State University trwa to 4–6 miesięcy.
  • Kura, która zrzuca je grupami, po dwie i więcej naraz, i ma na skrzydle wyrwę, pierzy się szybko, w 2–3 miesiące. Wraca do nieśności szybciej i zwykle jest lepszą nioską.

Różnica między jedną a drugą kurą to od miesiąca do czterech miesięcy przerwy więcej. Warto wiedzieć, która jest która, bo to jedyna sensowna informacja hodowlana, jaką da się z tego wyciągnąć bez weterynarza.

Dzień: o ile się skraca

Drugi powód siedzi w kalendarzu. Wschody i zachody słońca policzyłam algorytmem NOAA dla okolic Sokółki, 53,41°N, 23,50°E.

Długość dnia na Podlasiu od września do stycznia. Obliczenia własne, algorytm NOAA dla 53,41°N, 23,50°E.
DataWschódZachódDzień
22 września6:1118:2612,3 h
15 października6:5117:3110,7 h
15 listopada6:5015:308,7 h
21 grudnia7:3915:087,5 h
15 stycznia7:3415:358,0 h

Wytyczne hodowlane dla kur towarowych prowadzą stado w nieśności przy 16 godzinach światła. Od połowy października naturalny dzień na Podlasiu ma mniej niż 11 godzin, a w grudniu ma połowę tego, co w kurniku fermowym. Pierzenie i krótki dzień wypadają w tych samych tygodniach, dlatego jesienny spadek jest tak gwałtowny.

Dno zwykle wypada w listopadzie i to normalne. To także ten moment, kiedy ludzie sprzedają kury albo idą do lekarza weterynarii. Po przesileniu dzień zaczyna rosnąć, a kury po kolei kończą pierzenie.

Kura wykluta na wiosnę zwykle nie pierzy się pierwszej jesieni i niesie się przez pierwszą zimę. Dlatego co roku dobieram kilka młodych sztuk: żeby w listopadzie mieć w ogóle jajko.

Czym karmię w czasie pierzenia

Podnoszę białko. Pióro zbuduje się z tego, co kura zje, i z niczego innego.

  • Zamiast standardowej mieszanki dla niosek, 16–17% białka, daję na te 8–10 tygodni mieszankę 18–20%. W sklepie rolniczym pytam o paszę „dla drobiu w okresie wzrostu” albo o mieszankę z wyższym białkiem, bo nazwy różnią się między wytwórniami.
  • Nasiona słonecznika: garść na stado, nie więcej. Jest w nich białko, ale jest też dużo tłuszczu i kury tyją.
  • Woda. Zawsze i czysta. Brzmi banalnie, dopóki we wrześniu nie znajdziesz poidła zarośniętego glonami.
  • Wapń zostawiam w osobnym pojemniku: grys wapienny, tłuczone skorupki. Kura, która się nie niesie, wapnia nie potrzebuje i sama go sobie ogranicza. Nie mieszam wapnia do paszy.

Czego nie robię: nie kupuję preparatów „na porost piór”. Widziałam takie w sklepie, kosztowały 40 zł za buteleczkę. Kura nie potrzebuje buteleczki, kura potrzebuje białka.

O doświetlaniu

Kura znosi jaja, kiedy dzień jest odpowiednio długi. Krótki dzień listopadowy, u nas na Podlasiu 8,7 godziny w połowie miesiąca, większości kur nie wystarcza.

Doświetlanie do 14 godzin dziennie przywraca nieśność. Robię to, ale mam dwa zastrzeżenia, dla mnie ważne.

  1. Nie doświetlam w trakcie pierzenia. Kura, która buduje pióro, i tak nie zniesie jajka, a ja tylko spalę prąd. Zaczynam, kiedy pióra przestają lecieć, u mnie zwykle na przełomie listopada i grudnia.
  2. Światło rano, nie wieczorem. Timer włącza LED o 5:00 i wyłącza, kiedy się rozwidni. Wieczorem światło gaśnie nagle, a kury zostają w ciemności na podłodze, zamiast wejść na grzędę. Raz tak zrobiłam i zbierałam je z podłogi.

Koszt: żarówka LED 6 W, timer mechaniczny za 35 zł, około 6 godzin świecenia dziennie przez cztery miesiące. 6 W × 6 h × 120 dni to 4,3 kWh na cały sezon, czyli poniżej pięciu złotych. Nie ma się nad czym zastanawiać.

Czy doświetlać, to osobna dyskusja i obie strony mają w niej rację. Kura, która nie robi sobie zimowej przerwy, prawdopodobnie krócej się niesie w skali życia. Ja doświetlam, bo lubię mieć jajka w styczniu, i mówię to wprost, bez dorabiania uzasadnień.

Kiedy to nie jest pierzenie

Krótko, bo tu kończą się moje kompetencje.

Kura, która gubi pióra, ale je, pije, chodzi po wybiegu i wygląda tylko brzydko, pierzy się.

Kura, która siedzi nastroszona, nie je, nie pije albo nie chce wstać, się nie pierzy. To nie jest pytanie do bloga, tylko telefon do lekarza weterynarii. Ja tego nie rozstrzygnę i nikt tego nie rozstrzygnie ze zdjęcia.

Źródła

  1. Instytut Zootechniki — Państwowy Instytut Badawczy: materiały o użytkowaniu niosek, sezonowości nieśności i wpływie fotoperiodu. izoo.krakow.pl
  2. Dyrektywa Rady 1999/74/WE — warunki utrzymania kur niosek (kontekst dla wymagań środowiskowych). EUR-Lex
  3. Główny Inspektorat Weterynarii — wskazówki dla utrzymujących drób. wetgiw.gov.pl
  4. Mississippi State University Extension, „Molting of Laying Hens” — dziesięć lotek pierwszorzędowych, kolejność ich zrzucania, pierzenie wolne (4–6 miesięcy) i szybkie (2–3 miesiące). extension.msstate.edu
  5. Hy-Line Brown Commercial Layers — Management Guide, listopad 2018: program świetlny, 16 godzin światła w nieśności. hyline.co.uk (PDF)
  6. NOAA Global Monitoring Laboratory, Solar Calculator — algorytm wschodu i zachodu słońca. gml.noaa.gov

Kolejność zrzucania lotek i czas pierzenia podaję za Mississippi State University Extension. Długość dnia i koszt prądu policzyłam sama, z założeniami podanymi w tekście.