Ile żyje kura i ile jaj znosi w kolejnych latach
Kura w przydomowym stadzie żyje zwykle około ośmiu lat, a bywa, że i piętnaście. Nieść się dobrze będzie dwa, najwyżej trzy lata. Pierwszy rok to ponad trzysta jaj u nioski towarowej w fermowych warunkach, drugi wyraźnie mniej, a o trzecim i dalszych źródła mówią już tylko tyle, że jest słabiej.
- Zapisała
- Bożena Radecka
- Data
- Rubryka
- Sezon
Kura w małym stadzie żyje przeciętnie osiem lat. Tak podaje Penn State Extension w poradniku dla właścicieli małych stad i od razu dopisuje, że zdarzają się kury dwunasto- i piętnastoletnie. Virginia Cooperative Extension podaje osiem do dziesięciu lat i zaznacza, że nieśność zwykle kończy się około siódmego roku.
Dla kogoś, kto trzyma kury dla jaj, ważniejsza jest druga liczba. Kura dobrze niesie się przez dwa, trzy lata. Potem niesie się dalej, tylko coraz rzadziej. To „coraz rzadziej” da się policzyć wyłącznie dla pierwszych dwóch lat. Dalej porządnych tabel nikt nie prowadzi, o tym niżej.
Ile lat żyje kura
Zestawiłam to, co znalazłam w źródłach uczelnianych i naukowych. Rozrzut jest duży, bo każde źródło mówi o czym innym: jedno o typowej kurze z przydomowego stada, drugie o rekordzie.
| Źródło | Co podaje | Lata |
|---|---|---|
| Penn State Extension | typowo w małych stadach | 8 |
| Penn State Extension | górna granica | 12–15 |
| Virginia Cooperative Extension | przy dobrych warunkach | 8–10 |
| Virginia Cooperative Extension | koniec nieśności, zwykle | ok. 7 |
| AnAge (baza długości życia gatunków) | najdłuższy zapis w niewoli, nieudokumentowany | 30 |
| AnAge | ostrożna wartość maksymalna zalecana do porównań | 15–20 |
Trzydzieści lat z bazy AnAge biorę z przymrużeniem oka i sama baza robi tak samo. Przy wpisie jest uwaga, że taki wiek „pozostaje niepotwierdzony”, a do obliczeń porównawczych lepiej przyjmować 15 albo 20 lat. Ta sama baza nazywa kurę gatunkiem krótko żyjącym i szybko się starzejącym.
Na przydomowym podwórku kura rzadko umiera ze starości. Zabiera ją lis, kuna, jastrząb albo choroba. O tym, jak zamknąć wybieg przed drapieżnikami, pisałam w zapisku o jastrzębiu i kunie. Osiem lat to wiek, do którego kura może dożyć, nie ten, do którego dożywa każda.
Ile żyje kura nioska z fermy
Nioska kupiona jako młoda kura to zwykle mieszaniec towarowy, wyhodowany do jednego zadania: dużo jaj w pierwszym cyklu. Wytyczne hodowlane dla takiej kury, Hy-Line Brown, wydanie z 2018 r., rozpisują jej życie tydzień po tygodniu. Tabela kończy się jednak na 100. tygodniu, czyli na niecałych dwóch latach. Do tego wieku przeżywa według nich 92% stada.
Co dzieje się z taką kurą w trzecim i piątym roku, wytyczne nie mówią. Ile lat może żyć nioska towarowa u kogoś w ogrodzie, nie znalazłam w żadnym źródle, które dałoby się sprawdzić. Nie będę więc zgadywać, czy żyje krócej niż kura rasy rodzimej, choć takie zdanie krąży po forach.
Ile jajek dziennie znosi kura
Najwyżej jedno. Uformowanie jaja trwa kurze około 24–26 godzin, z czego 20–21 godzin jajo spędza w gruczole skorupowym. Tak podaje karta informacyjna Uniwersytetu Stanowego Ohio. Skoro jedno jajo zajmuje więcej niż dobę, kolejne wypada co dzień trochę później, aż w którymś dniu kura robi przerwę.
W szczycie nieśności mieszaniec towarowy znosi jajo w 95–96 dniach na sto. To jest bardzo blisko jednego jaja dziennie i bliżej się nie da.
Ile kura znosi jajek tygodniowo i rocznie
Tu przydaje się tabela z wytycznych Hy-Line, bo podaje nieśność tydzień po tygodniu. Przeliczyłam ją na jaja w tygodniu: procent nieśności razy siedem dni.
| Wiek kury | Nieśność | Jaja w tygodniu | Masa jaja |
|---|---|---|---|
| 20 tygodni (start, połowa stada się niesie) | 45–72% | 3–5 | 50–52 g |
| 27–29 tygodni (szczyt) | 95–96% | 6,7 | 58–62 g |
| 52 tygodnie (1 rok życia) | 87–89% | 6,1–6,2 | 62–65 g |
| 70 tygodni | 80–82% | 5,6–5,7 | 63–66 g |
| 100 tygodni (prawie 2 lata) | 69–71% | 4,8–5,0 | 64–67 g |
Sumy za okresy wyglądają tak. Od 18. do 70. tygodnia, czyli przez pierwsze 52 tygodnie nieśności, wytyczne podają 314–325 jaj na kurę. Od 70. do 100. tygodnia dochodzi 154–158 jaj w trzydzieści tygodni. To daje 5,1–5,3 jaja tygodniowo. Rocznie w drugim roku wyszłoby z tego około 270, gdyby tempo się utrzymało. Ono jednak spada z tygodnia na tydzień, więc realnie będzie mniej.
Rośnie za to jajo. Kura w setnym tygodniu znosi jaja o 5–6 g cięższe niż w szczycie nieśności. Mniej sztuk, ale większych.
Te liczby dotyczą kurnika z pełną kontrolą światła i paszy. W przydomowym kurniku jesień robi swoje: dzień się skraca, kury się pierzą i nieśność siada na kilka tygodni. Ten spadek rozpisałam w zapisku o pierzeniu. Program świetlny na zimę jest w zapisku o doświetlaniu.
Ile jaj znosi kura rocznie: mieszaniec a rasa rodzima
Penn State Extension podaje dwa przedziały dla małych stad. Mieszańce towarowe: 240–280 jaj rocznie. Tradycyjne rasy: 50–100 jaj rocznie. To mniej niż liczby z wytycznych Hy-Line, ale nie dziwi mnie to. W ogrodzie mało kto trzyma kurom szesnaście godzin światła przez cały rok. Jesienią i tak przychodzi pierzenie.
Dla porównania polska rasa, bo o nią pytają mnie najczęściej. Instytut Zootechniki PIB podaje dla zielononóżki kuropatwianej z programu ochrony zasobów genetycznych 180–190 jaj do 64. tygodnia życia. Masa jaja: 55–58 g. To stada zachowawcze: jedno w zakładzie doświadczalnym instytutu w Chorzelowie, drugie na fermie Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie.
| Kura | Okres | Jaja |
|---|---|---|
| Mieszaniec towarowy, kurnik fermowy (Hy-Line) | 18.–70. tydzień życia | 314–325 |
| Mieszaniec towarowy, małe stado (Penn State) | rok | 240–280 |
| Zielononóżka kuropatwiana (IZ PIB) | do 64. tygodnia życia | 180–190 |
| Tradycyjne rasy, małe stado (Penn State) | rok | 50–100 |
Ile lat kura znosi jajka
Tu źródła mówią już tylko słowami, tabel brak. Oregon State University pisze, że kury niosą się dobrze do wieku dwóch, trzech lat. Potem nieśność spada. University of Florida: po dwóch, trzech latach produktywność wielu kur wyraźnie maleje, ale różnie u różnych ptaków. Uniwersytet Kentucky: przydomowe stada niosą się z przerwami przez trzy, cztery lata. Każdy kolejny rok jest słabszy od poprzedniego. Virginia: nieśność ustaje zwykle około siódmego roku.
Ile procent traci kura z roku na rok w trzecim, czwartym i piątym roku, nie podam. Nie znalazłam tej liczby w żadnym źródle, któremu ufam. W moim zeszycie kury w czwartym roku też są, ale ich jaj osobno nie liczę. Stado mam mieszane, co wiosnę dochodzą młode. Jajo w gnieździe nie ma podpisu.
Florydzki materiał dodaje jedną rzecz wartą zapamiętania. Dobra nioska niesie się 50–60 tygodni i dopiero wtedy robi przerwę na pierzenie. Słabsze i starsze kury pierzą się częściej i niosą mniej regularnie. U starszej kury przerwy są więc dłuższe, a nie tylko jaja rzadsze.
Ile paszy idzie na jajo u starszej kury
To jest rachunek, który mnie interesuje najbardziej, bo pasza schodzi tak samo, niezależnie od liczby jaj.
Wytyczne Hy-Line podają 1,18–1,22 kg paszy na dziesięć jaj między 20. a 60. tygodniem życia. To 118–122 g na jajo. Dla okresu od 70. do 100. tygodnia policzyłam to sama. Kura zjada wtedy 105–112 g dziennie. Przez 210 dni daje to 22,2–23,5 kg paszy na 154–158 jaj. Wychodzi 141–153 g na jajo, o jedną piątą więcej niż w pierwszym roku.
Dalej nie mam danych o nieśności, więc zamiast zgadywać, rozpisuję sam wzór. Kura zjada około 110 g dziennie, czyli 770 g tygodniowo. Skąd ta liczba, jest w zapisku o paszy. Pasza na jedno jajo to 770 g podzielone przez liczbę jaj w tygodniu.
| Jaj w tygodniu | Pasza na jajo | Względem 6 jaj |
|---|---|---|
| 6 | 128 g | 1,0 × |
| 5 | 154 g | 1,2 × |
| 4 | 193 g | 1,5 × |
| 3 | 257 g | 2,0 × |
| 2 | 385 g | 3,0 × |
| 1 | 770 g | 6,0 × |
Przy trzech jajach tygodniowo jajo kosztuje dwa razy więcej paszy niż u młodej kury. Przy jednym: sześć razy więcej. Podstaw cenę swojego worka, a wyjdzie cena jaja w złotówkach.
Ile kura zniesie w danym tygodniu, każdy sprawdzi u siebie. Wystarczy przez dwa tygodnie liczyć jaja i dzielić przez liczbę kur. Jeśli stado jest w różnym wieku, wynik będzie średnią. Nie powie, która kura już się nie niesie. Do tego trzeba by kury rozdzielić albo obserwować gniazda. Ja sama nie mam na to cierpliwości.
Co z tego wynika dla przydomowego stada
Stara kura nie przestaje być kurą. Zjada paszę, grzebie, wyjada ślimaki i robi obornik. Czy ją trzymać, to decyzja właściciela, nie tabeli. Tabela mówi tylko, ile za to zapłacisz w paszy.
Jeśli ktoś liczy stado pod jaja, sensowny układ jest taki: w kurniku zawsze są kury w pierwszym i drugim roku nieśności. Wtedy spadek u najstarszych rozkłada się na całe stado. W zeszycie nie widać dziury.
A jeśli kura w średnim wieku nagle przestaje się nieść poza porą pierzenia i poza krótkim dniem, to nie jest sprawa tabeli wieku. To jest sprawa do lekarza weterynarii.
Źródła
- P. J. Clauer, „Successfully Raising a Small Flock of Laying Chickens”, Penn State Extension, aktualizacja 22.04.2016: długość życia kur w małych stadach (8 lat, do 12–15), nieśność mieszańców towarowych (240–280 jaj rocznie) i ras tradycyjnych (50–100 jaj rocznie). extension.psu.edu
- C. Ruszczyk-Murray, „Ten Things to Know Before You Get Chickens”, Virginia Cooperative Extension, APSC-172, grudzień 2020: kury żyją 8–10 lat, nieśność zwykle ustaje około 7. roku. pubs.ext.vt.edu
- AnAge: The Animal Ageing and Longevity Database (Human Ageing Genomic Resources), wpis Gallus gallus: maksymalna długość życia 30 lat w niewoli (niepotwierdzona), zalecana ostrożna wartość 15–20 lat. genomics.senescence.info
- Hy-Line Brown Commercial Layers — Management Guide, listopad 2018: tabela nieśności tydzień po tygodniu do 100. tygodnia, sumy jaj (314–325 do 70. tygodnia, 468–483 do 100. tygodnia), masa jaja, przeżywalność 92% do 100. tygodnia, zużycie paszy na 10 jaj. hyline.co.uk (PDF)
- „The Making of an Egg”, Ohioline, The Ohio State University, VME-0021 (McDermott, Lobb, 2022): uformowanie jaja trwa 24–26 godzin, w tym 20–21 godzin w gruczole skorupowym. ohioline.osu.edu
- Instytut Zootechniki PIB, Programy Ochrony Zasobów Genetycznych Zwierząt Gospodarskich, charakterystyka zielononóżki kuropatwianej (Z-11, Zk): 180–190 jaj do 64. tygodnia życia, masa jaja 55–58 g. bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl
- J. Hermes, „Why did my chickens stop laying?”, Oregon State University Extension, PNW 565 (2003, przejrzane 2023): kury niosą się dobrze do 2–3 lat, potem nieśność spada. extension.oregonstate.edu
- J. P. Jacob, H. R. Wilson, R. D. Miles, G. D. Butcher, F. B. Mather, „Factors Affecting Egg Production in Backyard Chicken Flocks”, University of Florida IFAS Extension, PS029: nieśność przez 50–60 tygodni do pierzenia, spadek do około 65% po 12 miesiącach nieśności, wyraźny spadek po 2–3 latach. ask.ifas.ufl.edu
- J. Jacob, „Raising Chickens for Egg Production”, University of Kentucky, Small and Backyard Poultry (extension.org): przydomowe stada niosą się z przerwami 3–4 lata, każdy rok słabszy od poprzedniego. poultry.extension.org
Jaja na tydzień, sumy za okres od 70. do 100. tygodnia, paszę na jajo w tym okresie i tabelę paszy przy różnej nieśności policzyłam sama na liczbach z wytycznych Hy-Line. Wzór jest w tekście.